على زمانى قمشه اى
482
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
گاو نمىگردد ) . آيينهاى متعددى در سال قمرى ( اعياد ، مراسم و عزاداريها ) وجود دارد . شليمر از آيينى ياد كرده كه طى آن ، عدهاى از مردم در آخرين روزهاى شعبان ( شليمر به اشتباه آن را شوال نوشته است ) به شادى مىپرداختهاند امّا نه در ملأ عام . در زمينهء امور كشاورزى ، علاوه بر وجود انواع گاهشماريها كه اقوام مختلف در نقاط گوناگون ايران از آنها استفاده مىكردهاند ، تعبيرهاى گوناگونى از طول سال ، تقسيم سال به فصول مختلف و پديدههايى كه به نحوى با امور كشاورزى در ارتباطند ( انواع بارشهاى برف و باران براساس هنگام بارش يا ميزان آنها ، وزش انواع بادها و مانند آن ) وجود دارد . در فرهنگ عامهء مردم خراسان ، بيشترين بارانها در روزهايى از سال كه شمارهء آنها به شش ختم مىشده ( ششم ، شانزدهم و مانند اينها ) مىباريده است . تقسيمبندى فصول به دورههاى زمانى مختلف و عموما دورههاى چهل روزه و بيست روزه ، كه با عنوان چلهء بزرگ و كوچك مشخص مىشوند ، نيز ريشه در تعبيرهايى از شدت گرما يا سرما در فصول سال دارند . در اين ميان ، تقسيمبندى زمستان به چلهء بزرگ ( چهل روزه ) و كوچك ( بيست روزه ) از جمله در تهران بسيار مورد توجه بوده است . در كرمان نيز فصل تابستان به دو چله ، چلهء بزرگ ( چهل روزه ) و كوچك ( بيست روزه ) ، تقسيم مىشده است ؛ اين موقعيتهاى فصلى - گاهشمارانه را مقايسه كنيد با اين مثل فارسى : آبانماه را بارانكى ، دىماه را برفكى ، فروردين شب ببار و روز ببار . در ايران ، يكى از مهمترين مراسمى كه با گاهشمارى ارتباط مستقيم دارد ، نوروز است . محاسبهء دقيق زمان تحويل سال - كه تا پيش از رواج وسائل ارتباط جمعى با شيوهء امروزى يا از روى تقويمهاى سالانه يا براساس محاسبهء بزرگان